ဆီးနှင့်ကျောက်ကပ်အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ
Nephrologist (ဆီးနှင့်ကျောက်ကပ်အထူးကုဆရာဝန်ကြီး) ဆိုသည်မှာ ကျောက်ကပ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါများနှင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းတို့ကို အထူးပြုလေ့လာ၍ ကုသပေးသော ဆေးပညာဘက်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကျောက်ကပ်၏ ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ ရောဂါများကို စောစီးစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်နှင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးနေသော လူနာများအတွက် အသက်ဆက်နိုင်စေမည့် ကုထုံးများကို စီမံခန့်ခွဲပေးရန် တာဝန်ယူကြသည်။
အဓိက ဝန်ဆောင်မှုများ
၀၁
ကျောက်ကပ်ရောဂါများကို ရှာဖွေခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် ကုသခြင်း
နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ (Chronic Kidney Disease – CKD): ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါတို့ကြောင့် ကျောက်ကပ်၏ စစ်ထုတ်နိုင်စွမ်း တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာခြင်းကို စီမံခန့်ခွဲပေးသည်။ ရောဂါအခြေအနေ ပိုမဆိုးလာစေရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ (ဥပမာ- သွေးအားနည်းရောဂါ၊ အရိုးပွရောဂါ) ကို ကာကွယ်ကုသပေးသည်။
ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း (Acute Kidney Injury – AKI): ဆေးဝါးများ၊ ပြင်းထန်သော ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအကြောင်းများကြောင့် ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာ ရုတ်တရက် ထိခိုက်ပျက်စီးသွားခြင်းကို အရေးပေါ် ကုသမှုပေးသည်။
ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်း (Glomerulonephritis): ကျောက်ကပ်၏ သွေးကြောမျှင်လေးများ ရောင်ရမ်းသောရောဂါကို ကုသပေးသည်။
မွေးရာပါ ကျောက်ကပ်ရောဂါများ: ဥပမာ- ကျောက်ကပ်တွင် အရည်အိတ်များစွာ ဖြစ်ပေါ်သောရောဂါ (Polycystic Kidney Disease) ကို စောင့်ကြည့်ကုသပေးသည်။
ဆီးထဲတွင် သွေး သို့မဟုတ် ပရိုတင်းဓာတ် (အသားဓာတ်) ပါခြင်း: အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်၍ လိုအပ်သော ကုသမှုများပေးသည်။
၀၂
ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေသော အခြားရောဂါများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း
ထိန်းရခက်သော သွေးတိုးရောဂါ: သွေးတိုးသည် ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ဖြစ်စေသလို၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါကြောင့်လည်း သွေးတိုးရောဂါ ပိုဆိုးလာနိုင်သည်။ Nephrologist များသည် သွေးပေါင်ချိန်ကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ထိန်းညှိပေးသည်။
ဆီးချိုရောဂါကြောင့် ကျောက်ကပ်ထိခိုက်ခြင်း (Diabetic Nephropathy): ဆီးချိုလူနာများ၏ ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ပြီး ပျက်စီးမှုနည်းနိုင်သမျှ နည်းအောင် ကာကွယ်ပေးသည်။
ဓာတ်ဆားဓာတ် မညီမျှမှုများ (Electrolyte Imbalances): ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်စီယမ်၊ ကယ်လ်စီယမ်ကဲ့သို့သော ဓာတ်ဆားဓာတ်များ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းကို ပြန်လည်ထိန်းညှိပေးသည်။